http://noor-ngo.com

رویان و رستمدار کجاست؟

در باره رویان ورستمدارواینکه رویان ورستمدارکجاست؟
نواحی غرب استان مازندران درقرون گذشته به نام رویان خوانده می شد. رویان دردوران باستان جزئی از ایالت بزرگ پتشخوارگر بود.ریشه نام رویان روییشنومند دربندهشن وراییذیت(راوی دیتا،Raoidhita) در زامیادیشت اوستاست(صفا،ذبیح الله،حماسه سرایی در ایران)
درمتون کهن نام رویان به دو صورت آمده است.گاه درذکرمناطق وحوادث تاریخی منظور از رویان همان کجوراست که کچه-کچورنیز نامیده می شد .کجورمنطقه حاکم نشین رویان بودوبنای آنرا به افسانه ها نسبت داده اند(ابن اسفندیار،محمدحسن،تاریخ طبرستان)
گاه منظور ازرویان ولایت وسرزمین وسیعی است که شامل شهرهای مختلفی از جمله کجور،ناتل،پایدشت(آهودشت وبهدشت)کلار،سعیدآباد وچالوس بوده است که مجموعا شهرستانهای چالوس ،نوشهر ونورامروزی اعم از جلگه ای وکوهستانی آنها رادربرمی گیرد(اقبال عباس وپیرنیا،حسن،تاریخ ایران).
باید افزود  که رویان ورستمدار درتاریخ به عنوان سرزمینی مستقل از طبرستان وزمانی به عنوان جزئی ازطبرستان  وحتی دیلم آمده است.ازقرن هفتم هجری قمری با تسلط مغولان بررویان ودیگر نقاط ایران درمنابع آن دوران،این مناطق بانامی که چندان جدید هم نبوده بنام رستمدار معروف شده واز آن زمان  به بعد هرگاه نام رویان آورده می شود،بیشتر منطبق برکجور واست ورستمداربرکل ولایت قدیم دلالت دارد؛هرچند هردونام گاه به قرینه کاربرد داشته است.بااین وجود بهترین توضیح درمورد ریشه رستمدار ومحدوده آن دردو منبع مهم تاریخ طبرستان یعنی اثرابن اسفندیارومیرظهیرالدین مرعشی آمده است.رستمدار ازلغت استندارگرفته شده است که لقب مدیران املاک خالصه عصرساسانی بودوحاکمان منطقه فوق بعدها این عنوان رابه مناسبت لشکری وکشوری داده وخود راگاه استندار نیز نامیدند وبرهمین مبنا سرزمین تحت حکومت این افراد بنام رستمدار(رویان)نامیده شد(تاریخ طبرستان،مرعشی،مقدمه دکتر جواد مشکوروتاریخ طبرستان،ابن اسفندیار).
محدوده رستمدار به قدرت حکومت محلی منطقه (پادوسبانان)بستگی داشت.رستمدار درابتدا شامل نواحی ازغرب بین هوسم گیلان(رودسر)تاآلیش رودنور(مرزبین آمل وچمستان)درشرق
بودوبعدها به نواحی نمک آوه رودچالوس(نمک آبرود)تاآلیش رودنور محدودشد که شامل مناطق کوستانی جنوب آن نیز می شد.امادردوران صفویه لفظ رستمدار،خاص مناطق نوروکجور (شهرستانهای نورونوشهرفعلی)بود(تاریخ طبرستان،مرعشی،ص۱۱۱-۱۱۲و۳۳۰و۲۱۲-۲۱۵وتاریخ طبرستان،ابن اسفندیار،ج۱،وتاریخ رویان،مقدمه دکترستوده).
توضیح اینکه: ریشه نام نور که امروزه نام شهرستان نور می باشد،ازقرن هفتم وهشتم هجری درمنابع تاریخی به قلعه شمال بلده وگاه رود مجاور آن اطلاق می شد.بعدهادرعصر صفوی وقاجار این نام به اطراف تعمیم یافته است.گروهی نام نوررابرگرفته ازکوچ نوریهای بخارادرقرون گذشته به منطقه دانستند که این امر اعتبارندارد چراکه درمهمترین تاریخ محلی بخارانگارش ابوبکرنرشخی اشاره ای به این موضوع نشده است واین دونور جزتشابه اسمی ربطی به هم ندارند ودرهیچ اثرتاریخی دیگربه این موضوع اشاره ای نشده است.”نوربخارا امروزه به نام نورآتا درکناربخارای ازبکستان محل تدفین بزرگان وصلحااست(نرشخی،ابوبکر،محمدابن بخارا،تصحیح مدرس رضوی)
عده ای این نام راازکرامات سلطان احمد امامزاده بلده می دانند وگروهی این نام رابه روشنی آب رود نوروقلعه مجاور آن منسوب می کنند که ازقلعه های پادوسپان نوروکجور بود.(مجتهد زاده،پیروز،شهرستان نور)
دقیقا باید گفت:موردآخرصحیح به نظرمی رسد چراکه رودنور پس از آغاز ازکوههای غربی نوربسمت شرق به رودهراز می ریزد وجریان غربی شرقی وتابش خورشید واملاح وآلودگی کم آن درخشش خاصی به آن می دهد وروشنایی ناشی ازآن عامل این نامگذری است،هرچند دقیقا نمی توان بیان داشت که این نام ازقلعه به رود تعمیم یافته ویابالعکس.”؛محمدرضا سیفی

فرستادن دیدگاه